Μαρούδα, Μ. Ντ. Ανισότητες (1), Άρθρο με αφορμή την σχέση εκπαίδευσης και ανισοτήτων

 

ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ (1)

Επικ. Καθηγήτρια Μ. Ντ. Μαρούδα, Πάντειο Πανεπιστήμιο, 1η Αντιπρόεδρος Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας ( ECRI) του Συμβουλίου της Ευρώπης

Εγκαινιάζουμε μια νέα σειρά άρθρων με τίτλο "Ανισότητες".

Ξεκινάμε από την απλή περιγραφή του ζητήματος.

"Ορισμένοι άνθρωποι έχουν υπερβολικά πολλά χρήματα και πολλοί δεν έχουν αρκετά". Η Ανισότητα επιδρά στην φυσική και ψυχική υγεία μας, στην ικανότητά μας να συνεννούμαστε ο ένας με τον άλλο και να κάνουμε την φωνή μας να ακούγεται και το πολιτικό σύστημα να λογοδοτεί, και φυσικά, επιδρά στο μέλλον που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας.

Υπάρχει όμως και η "πνευματική ανισότητα" που είναι αν όχι περισσότερο, τουλάχιστον εξίσου ανησυχητική. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάποιοι είναι πιο έξυπνοι από άλλους, αλλά ότι έχουν "του πόρους που τους επιτρέπουν να κατανοούν την κοινωνία μας περισσότερο από άλλους". Αυτό συμβαίνει λόγω της στροφής της κοινωνίας, άρα και των νέων (λόγω πίεσης από τα σπίτια τους) να επιλέγουν σπουδές σύμφωνα με τις προσδοκίες καριέρας. Αυτό μοιραία οδηγεί μακριά από τις κοινωνικές επιστήμες και άρα μακριά από επιστήμες που δίνουν τα εργαλεία στα νέα παιδιά να κατανοήσουν (και άρα να αλλάξουν τον κόσμο).

Δείτε για παράδειγμα σχετική μελέτη του Benjamin M. Schmidt | Decline of History του 2018, που παρουσιάζει μια ανησυχητική πτώση στις σπουδές ιστορίας (πρώτο πτυχίο) μετά την οικονομική κρίση του 2008 και άρθρο του TIMES (Natasha Singer on lured students that study computer science ) που εμφανίζει διπλάσια ποσοστά φοιτητών που επέλεξαν την επιστήμη των υπολογιστών από το 2013 έως το 2017, αλλά που έχουν σοβαρές δυσκολίες να διδάξουν το αντικείμενο....

Το αποτέλεσμα για την εκπαίδευση είναι τα Πανεπιστήμια να μειώνουν ή να μην αναπληρώνουν θέσεις Καθηγητών από τις κοινωνικές επιστήμες και να διπλασιάζουν τα Τμήματα Επιστήμης Υπολογιστών. Το ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι όμως ότι τα αντίστοιχα Τμήματα ή Σχολές, δεν βρίσκουν Καθηγητές Επιστήμης Υπολογιστών διότι όπως καταλαβαίνουμε, όταν κάποιος έχει επιλέξει σπουδές λόγω επαγγελματικής σταδιοδρομίας, θα προτιμήσει την μεγάλη θέση σε Εταιρία ή Τράπεζα και τον αντίστοιχο μισθό, από την διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο. Οπότε, συνολικά, αυτή η προσέγγιση μας οδηγεί σε πολλαπλές παγίδες, που αφήνουν εκτεθειμμένα τα ίδια τα νέα παιδιά.

Το αποτέλεσμα για την κοινωνία, τον κόσμο και το μέλλον μας το έχουμε σκεφτεί; Την αδυναμία μας να αντιληφθούμε τις ανάγκες της κοινωνίας αλλά και να επιλέξουμε πολιτικούς που μας εκπροσωπούν (οι οποίοι επίσης δεν γνωρίζουν ιστορία, ανάλυση, ή κοινωνιολογία βλ. Τραμπ, αλλά όχι μόνο...).

Αυτές οι επιλογές επηρεάζουν και την χρηματοδότηση της έρευνας. Ποιος θα βρει χρηματοδότηση για έρευνες που ασχολούνται με τον ρατσισμό και την μισαλλοδοξία; Για την καταπολέμηση της νέου τύπου δουλείας; Την στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων κρατουμένων σε ΗΠΑ, ΗΒ και σιγά σιγά και σε άλλες χώρες;

Το ενδιαφέρον είναι ότι την ίδια στιγμή, ελάχιστα Πανεπιστήμια, όπως είναι το Yale ή το MIT, ή άλλα 3-4 σε ολόκληρο τον κόσμο, κάνουν ΑΚΡΙΒΩΣ το αντίθετο. Δίνουν έμφαση σε αυτές ακριβώς τις επιστήμες που δεν αναπτύσσονται αλλού. Στην Ιστορία, την κοινωνιολογία, τις διεθνείς σχέσεις. Αυτό συμβαίνει διότι οι σπουδαστές δεν έχουν αγωνία για το μέλλον τους. Δεν χρειάζεται να επιλέγουν σπουδές για να έχουν πρόσβαση σε επάγγελμα, εξάλλου γνωρίζουν ότι τα Πτυχία των Πανεπιστημίων αυτών ούτως ή άλλως εξασφαλίζουν το μέλλον, όου έχει την οικονομική δυνατότητα να καταβάλει τα δίδακτρα, ή την πνευματική ικανότητα να πάρει υποτροφίες.

Μια ελίτ λοιπόν αναπτύσσεται που μπορεί και κατανοεί τον κόσμο μας σήμερα. Την ίδια στιγμή που η μεγάλη πλειοψηφία επιλέγει σπουδές ανάλογα με το επάγγελμα. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ως Πανεπιστήμια έχουμε ευθύνη να συνδέσουμε επάγγελμα και σπουδές.

Αλλά εάν ο κόσμος μας δεν έχει αρκετούς ανθρώπους να γνωρίζουν από που έρχονται, που πάνε και που ανήκουν στην ιστορική διάσταση του χρόνου, τι επιδιώκουν από την κοινωνία, πως θα ανατρέψουν κακώς κείμενα, φοβάμαι ότι η ανισότητα που κυριαρχεί θα καταστεί μοιραία αναπόδραστη.

Αθήνα, 12 Νοεμβρίου 2019

Πηγές: μελέτη άρθρων που αναφέρονται παραπάνω σε New York Times και New Yorker, American Perspectives on History, και βεβαίως το τελευταίο βιβλίο του Pikkety